Jak rozmawiać z uczniami o niepełnosprawności i szczególnych potrzebach ich koleżanek i kolegów

O edukacji włączającej w ostatnim czasie mówimy coraz częściej i śmielej. To obszar, który jest nie tylko ważny, ale bardzo potrzebny. Niestety nadal nierozumiany i co najgorsze pomijany.

Za chwilę rozpocznie się nowy rok szkolny, a do naszych klas dołączą uczniowie, którzy będą potrzebowali naszej szczególnej uwagi za względu na swoje niepełnosprawności, zaburzenia rozwoju, dysfunkcje, będący w kryzysie migracji, uchodźctwa, przewlekle chorzy,  ale także Ci, którzy mają szczególne uzdolniania.

Niestety nadal nie jesteśmy przygotowani i gotowi na efektywną edukację włączającą. Brakuje odpowiedniej infrastruktury, sprzętu i  doposażonych we właściwy sprzęt i pomoce dydaktyczne szkół,  a ponadto wykwalifikowanej kadry i świadomości społecznej na temat potrzeb uczniów ze SPE, w tym uchodźców m.in. z Ukrainy.

Jaki jest cel edukacji włączającej?

Włączenie to proces, który pomaga pokonywać bariery ograniczające obecność, uczestnictwo i osiągnięcia uczniów.  Edukacja włączająca to systemowe, wielowymiarowe i wielokierunkowe podejście do edukacji nastawione na dostosowanie wymagań edukacyjnych, warunków nauki i organizacji kształcenia do potrzeb i możliwości każdego ucznia, jako pełnoprawnego uczestnika procesu kształcenia.

Celem nowego modelu edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE) – w tym z niepełnosprawnościami – jest wypracowanie i wprowadzenie w obrębie praktyki szkolnej zasad tworzenia warunków sprzyjających przygotowaniu tych uczniów do samodzielności w dorosłym życiu oraz rzeczywistemu włączaniu ich w życie społeczne.

Zasady te oparte są na solidarności społecznej oraz na założeniach przyjętych w ratyfikowanych przez Polskę dokumentach promujących politykę rozwijania społeczeństwa włączającego – w szczególności w Konwencji o Prawach Dziecka oraz Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych.

Pamiętajmy, że szkoła ma obowiązek zapewnić wszystkim uczniom:

  •  wszechstronne wsparcie w procesie kształcenia i wychowania,
  • dostosowane do ich indywidualnych potrzeb – zarówno tych, które wynikają z barier i utrudnień w rozwoju oraz nauce, jak i tych, które powstają w związku z ujawnionymi stopniowo predyspozycjami i kreatywnością,
  • ale również takich, które mają charakter zdolności i talentów wybitnych lub wyjątkowych i niepowtarzalnych.

Nie zapominajmy, że bardzo ważną rolę w procesie edukacji włączającej odgrywają pełnosprawni uczniowie, którym musimy zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju, ale także pomóc odnaleźć się w tych nowych i wcale nie łatwych warunkach. 

  • Naszym zdaniem- nauczycieli i rodziców jest przygotowanie tych uczniów na spotkanie i współdziałanie z rówieśnikami, którzy wymagają większej atencji, pomocy, zainteresowania, uwagi i uważności. 
  • Nie wszystkie dzieci są na to gotowe i potrafią od razu odnaleźć się w tej sytuacji, przecież są tylko dziećmi i mają do tego prawo. 
  • Niektóre z nich mają obawy przed nowym wyzwaniem, nie są pewne swoich kompetencji i tego, czy sobie poradzą, a inne bez problemu odnajdą się w nowej sytuacji. 
  • Bądźmy uważnymi obserwatorami tego procesu i w razie potrzeby reagujmy, nie oceniajmy, nie krytykujmy, bądźmy dla nich wsparciem. Włączanie to proces, wszyscy się tego uczymy!

Jak zatem rozmawiać z dziećmi i uczniami o zróżnicowanych potrzebach ich kolegów?

    • Zawsze mówmy prawdę, dostosowując narzędzia przekazu do wieku i możliwości poznawczych uczniów.
    • Niepełnosprawność traktujemy zawsze jako normalność.
    • Formułujmy  ogólne komunikaty, nikogo nie naznaczając, nie piętnując i nie wykluczając.
    • Nie wymagajmy od uczniów poświęceń, a raczej współtworzenia bezpiecznego, przyjaznego miejsca opartego na współpracy, empatii, wzajemnej pomocy,
    • Nie mówmy o problemach, nie straszmy, a raczej definiujmy wyzwania.
    • Nie oceniajmy ich wątpliwości, obaw czy wątpliwości.
    • Kluczem do zrozumienia i współtworzenia przyjaznej przestrzeni szkolnej jest zawsze EDUKACJA.

Pamiętajmy jednak, że edukacja włączająca to poszukiwanie różnych form wspierania – adekwatnych do potrzeb – nie zaś wyręczanie.

  • Skorzystajmy z narzędzi, materiałów, filmików, czy sprawdzonych opracowań, których w sieci nie brakuje.
  • Pokażmy ciekawe broszury, ilustracje czy wizualizacje, które dyskretnie zobrazują problemy, ale też potrzeby ich kolegów. Czasami dzieci chcą dobrze, chcą pomóc, a przez swoją niewiedzę wprawiają w zakłopotanie.
  • Sięgnijmy po ciekawe książki i opracowania i polećmy je uczniów.
  • Wykorzystujemy symulatory np. wad wzorku, aby przybliżyć dzieciom to z jakimi trudnościami borykają się ich koledzy i koleżanki.
  • Wykorzystajmy przykładowe testy, które pokazują jak widzą teksty dzieci z dysleksją.

    Kilka propozycji do wykorzystania z uczniami.

    1. Wykorzystajmy dostępne w sieci filmiki, animacje i prezentacje, które mogą przybliżyć i pozwolić naszym uczniom zrozumieć pewne zachowania, potrzeby, ale przede wszystkim indywidualne możliwości ich kolegów i koleżanek.

    Tutaj znajdują się przykładowe filmiki dotyczące np. autyzmu

    Książka ABC empatii znajduje się TUTAJ

 

Przykładowy test jak widzą dyslektycy

 

 

Teksty łatwe i proste do czytania i rozumienia znajdują się TUTAJ

Broszura Savoir-Vivre wobec osób z niepełnosprawnością pobierz TUTAJ

Wiele potrzebnych materiałów znajdziemy na stronie dostępna szkoła TUTAJ

 

Pięć opowiadań o wartościach, dezinformacji, wielokulturowości i dbaniu o dobrostan
pobierzesz TUTAJ

 

Zapraszam na szkolenia z edukacji włączającej i pracy w zróżnicowanej klasie

Szczegóły tutaj

Print Friendly, PDF & Email
Zyta Czechowska
Podoba się? Podziel się z innymi.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Skip to content